Bir arkadaşın hata yaptığında ona ne söylersin? Muhtemelen anlayışlı, yumuşak, destekleyici bir şeyler. Peki aynı hatayı sen yaptığında iç sesin sana nasıl konuşuyor? Çoğumuz için cevap pek de nazik değil: "Nasıl bu kadar dikkatsiz olabildin?", "Yine beceremedin." Kendine şefkat tam bu noktada devreye giriyor: kendine, sevdiğin birine davrandığın gibi davranabilme becerisi.
İç ses dediğimiz şey ne?
Gün boyu zihninde süren o konuşma; yorumlayan, değerlendiren, bazen ağır biçimde yargılayan ses. Bu ses çoğu zaman geçmişte duyduklarımızdan beslenir ve o kadar tanıdıktır ki varlığını fark etmeyiz bile. İlk adım tam olarak bu: iç sesini fark etmek. Kendini kötü hissettiğin bir anda dur ve sor: "Az önce kendime ne söyledim?" Cevap seni şaşırtabilir.
Kendine şefkat şımartmak değil
Yaygın bir endişe şudur: "Kendime yumuşak davranırsam gevşerim, hedeflerimden vazgeçerim." Oysa kendine şefkat, hatayı yok saymak ya da sorumluluğu bırakmak değildir. Hatanı görmek; ama kendini yerin dibine sokmadan görmek demektir. Sürekli iç eleştiri kısa vadede seni kamçılıyor gibi görünse de zamanla yorar ve yeniden deneme cesaretini azaltabilir. Şefkat ise "hata yaptım ve bundan öğrenebilirim" diyebilen çok daha sağlam bir zemin sunar.
Kendine şefkatin üç temel bileşeni
- Kendine nezaket: Zorlandığında kendine sert değil, anlayışlı bir dille yaklaşmak.
- Ortak insanlık: Hata yapmanın ve zorlanmanın herkesin yaşadığı bir deneyim olduğunu hatırlamak; "bir tek ben böyleyim" hissinin çoğu zaman yanıltıcı olduğunu bilmek.
- Farkındalık: Duyguyu bastırmadan ama içinde de kaybolmadan, "şu an zorlanıyorum" diyebilmek.
Günlük hayatta deneyebileceğin küçük uygulamalar
- Zor bir an yaşadığında elini göğsüne koyup birkaç derin nefes al ve içinden "şu an zor bir an, kendime nazik olabilirim" de.
- Sert iç sesini yakaladığında sor: "Bunu sevdiğim birine söyler miydim?" Cevabın hayırsa, cümleyi yeniden kur.
- Gün sonunda kendine tek bir soru sor: "Bugün neyi iyi yaptım?" Zihin doğal olarak eksiklere odaklanır; dengeyi senin kurman gerekir.
- Kendinle ilgili konuşurken ve yazarken dilinin sertliğine dikkat et; kelimeler zamanla düşünceyi şekillendirir.
Ne zaman destek almalısın?
İç sesin sürekli ağır bir yargıyla konuşuyorsa, değersizlik duyguları günlük hayatını etkiliyorsa bu yükü tek başına taşımak zorunda değilsin. Kendine şefkat öğrenilebilir bir beceri ve bir psikolog eşliğinde bu öğrenme süreci çok daha sağlam ilerleyebilir. Kesin bir değerlendirme için bir uzmana başvurmaktan çekinme. İhtiyacın olursa bukmi'de psikolog randevusu birkaç dakikada alınıyor.